Pojęcia „olej tłoczony na zimno” i „olej nierafinowany” często pojawiają się razem na etykietach i w opisach produktów, co może sugerować, że oznaczają dokładnie to samo. W rzeczywistości odnoszą się do dwóch różnych etapów produkcji oleju. W tym artykule wyjaśniamy, czym się różnią, kiedy występują razem i jaki olej najlepiej wybrać do codziennego stosowania.
Olej tłoczony na zimno a olej nierafinowany – definicje
Choć pojęcia „tłoczony na zimno” i „nierafinowany” często występują razem, opisują różne cechy oleju. Jedno dotyczy sposobu pozyskiwania oleju, a drugie dalszego etapu jego przetwarzania.
Co oznacza „tłoczony na zimno”?
Tłoczony na zimno to sposób pozyskiwania oleju, w którym nasiona są wyciskane mechanicznie bez podgrzewania, w temperaturze około 40 stopni Celsjusza. Olej tłoczony na zimno powstaje poprzez mechaniczne wyciskanie oleju z nasion w temperaturze nieprzekraczającej 40 stopni Celsjusza. Nie podgrzewa się surowca ani nie stosuje chemicznego oczyszczania oleju na etapie tłoczenia.
Co oznacza „nierafinowany”?
Olej nierafinowany oznacza, że po wytłoczeniu nie przeszedł procesu rafinacji, czyli nie został chemicznie oczyszczony. Może pochodzić zarówno z tłoczenia na zimno, jak i z tłoczenia na ciepło.
Najczęstsze różnice między olejem tłoczonym na zimno a nierafinowanym
Większość olejów tłoczonych na zimno jest jednocześnie nierafinowanych, jednak olej nierafinowany nie zawsze musi być tłoczony na zimno. Teoretycznie może być tłoczony na ciepło, a następnie pozostawiony bez rafinacji.
Skład i stopień przetworzenia
Oleje tłoczone na zimno zawierają składniki bioaktywne takie jak witaminy, fitosterole, polifenole oraz nienasycone kwasy tłuszczowe. Oleje nierafinowane również zachowują te substancje, o ile nie zostały podgrzane do wysokiej temperatury podczas produkcji.
Smak, zapach, osad
Główną różnicą, jaką zauważa konsument w przypadku oleju tłoczonego na zimno i rafinowanego, jest smak i zapach. Olej rafinowany jest pozbawiony smaku i zapachu, natomiast olej tłoczony na zimno zachowuje pełnię walorów smakowych i aromatycznych pochodzących z surowca, z którego został wytłoczony.
Takie oleje często posiadają również osad, czyli naturalne cząsteczki surowca oraz związki bioaktywne.
Czy każdy olej tłoczony na zimno jest nierafinowany?
Olej tłoczony na zimno teoretycznie może być później rafinowany, choć zdarza się to rzadko, ponieważ metoda tłoczenia na zimno jest trudniejsza i bardziej kosztowna.
Kiedy olej może być tłoczony na zimno, ale oczyszczony?
Jeśli olej tłoczony na zimno zostanie później poddany rafinacji, czyli chemicznemu oczyszczaniu, traci swoje właściwości odżywcze, smak i zapach. W praktyce takie przypadki występują sporadycznie, ale są możliwe.
Jak to sprawdzić na etykiecie?
Zawsze warto sprawdzić informacje na etykiecie. Najlepszym wyborem jest olej opisany jednocześnie jako tłoczony na zimno i nierafinowany. Brak informacji o rafinacji lub wyraźne oznaczenie „nierafinowany” świadczy o minimalnym przetworzeniu produktu.
Który olej wybrać – tłoczony na zimno czy nierafinowany?
Wszystko zależy od tego, do jakich celów chcesz olej wykorzystywać – poniżej opisaliśmy, które oleje są według nas najlepsze ze względu na ich właściwości.
Do spożywania na zimno
Oleje tłoczone na zimno i nierafinowane idealnie nadają się do spożywania na zimno - do sałatek, twarogu, smoothie lub polewania gotowych dań.
Do krótkiego podgrzewania
Niektóre oleje, mimo że są tłoczone na zimno, mogą być używane do delikatnego, krótkiego podgrzewania. Przykładem jest olej rzepakowy tłoczony na zimno, który ma jedną z najwyższych temperatur dymienia spośród olejów zimnotłoczonych.
Do diety i codziennego stosowania
Najlepszym wyborem do codziennej diety są oleje jednocześnie tłoczone na zimno i nierafinowane, pochodzące ze sprawdzonego źródła. Rynek oferuje bardzo szeroki wybór takich olejów, dzięki czemu każdy może dobrać produkt do swoich potrzeb i sposobu użycia.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy olej tłoczony na zimno jest zawsze zdrowy?
Nie jest to jednoznaczne. Wszystko zależy od sposobu uprawy rośliny oraz od tego, co dzieje się z olejem po produkcji. Najlepszym wyborem jest olej tłoczony na zimno i jednocześnie nierafinowany, pochodzący ze sprawdzonego źródła.
Czy olej nierafinowany szybciej się psuje?
Tak. Oleje nierafinowane szybciej się psują niż oleje rafinowane, ponieważ są produktami „żywymi” i zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe, przez co są wrażliwe na światło, tlen i temperaturę.
Czy osad oznacza, że olej jest nierafinowany?
Tak. Obecność osadu oznacza, że olej nie był chemicznie oczyszczony i zachował naturalne składniki pochodzące z surowca.
Czy olej rafinowany może być tłoczony na zimno?
Tak. Olej tłoczony na zimno może być później poddany procesowi rafinacji, choć w praktyce zdarza się to rzadko.
